Αϋπνία & Ομοιοπαθητική: Ολιστική Ρύθμιση του Νευρικού Σύστηματος

Αυτό το άρθρο αποτελεί μέρος της σειράς Νευρικό Σύστημα και Χρόνια Απορρύθμιση.
Για το πλήρες θεωρητικό πλαίσιο δείτε το κεντρικό άρθρο της σειράς:
Χρόνιο Στρες, Νευρικό Σύστημα και Ικανότητα Επαναφοράς.

Η αϋπνία είναι μία από τις πιο συχνές διαταραχές ύπνου και συνδέεται άμεσα με τη ρύθμιση του νευρικού συστήματος και τον τρόπο που ο οργανισμός διαχειρίζεται το στρες.

Η χρόνια αϋπνία συχνά αντανακλά μια βαθύτερη κατάσταση υπερδιέγερσης ή απορρύθμισης του οργανισμού. Στην ομοιοπαθητική προσέγγιση, δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο σύμπτωμα, αλλά ως έκφραση συνολικής λειτουργικής ανισορροπίας που απαιτεί εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, περίπου ένας στους δέκα ενήλικες στην Ευρώπη πάσχει από χρόνια αϋπνία, με σημαντική επίδραση στη διάθεση, τη συγκέντρωση και την ποιότητα ζωής.

Τι Είναι η Αϋπνία

Η αϋπνία δεν είναι απλώς μια κακή νύχτα ύπνου. Πρόκειται για μια επαναλαμβανόμενη δυσκολία στην έναρξη ή στη διατήρηση του ύπνου ή για έναν ύπνο που, ακόμη κι όταν έρχεται, δεν αφήνει τον οργανισμό πραγματικά ξεκούραστο.

Ως χρόνια αϋπνία θεωρείται γενικά η κατάσταση κατά την οποία τα προβλήματα ύπνου εμφανίζονται τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα, για διάστημα μεγαλύτερο του ενός μήνα, και επηρεάζουν αισθητά την καθημερινή λειτουργικότητα.

Η αϋπνία αποτελεί μία από τις συχνότερες διαταραχές ύπνου και εμφανίζεται ιδιαίτερα συχνά στις γυναίκες κατά την κλιμακτήριο και την εμμηνόπαυση. Η αϋπνία μπορεί να εμφανιστεί περιστασιακά, ως αντίδραση σε μια περίοδο έντονου στρες, ή να εξελιχθεί σε χρόνιο πρόβλημα που επηρεάζει σημαντικά τη σωματική και ψυχική ευεξία.

Πώς Αναγνωρίζεται η Αϋπνία

Η επίδραση της αϋπνίας δεν περιορίζεται στις ώρες του ύπνου. Συνεχίζεται και μέσα στην επόμενη μέρα, συχνά με πιο αισθητό τρόπο απ’ ό,τι η ίδια η δυσκολία του ύπνου.

Τη νύχτα, μπορεί να εκδηλωθεί με δυσκολία στην έναρξη του ύπνου, με επαναλαμβανόμενες αφυπνίσεις, με πολύ πρώιμο ξύπνημα (συνήθως ανάμεσα στις 3 και τις 5 το πρωί) χωρίς δυνατότητα επιστροφής στον ύπνο ή με έναν ύπνο ρηχό και ανήσυχο, γεμάτο έντονα όνειρα.

Την επόμενη μέρα, μπορεί να εμφανιστούν επίμονη κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα, μυϊκή ένταση ή πονοκέφαλοι, μειωμένη απόδοση στην καθημερινότητα, ακόμη και μεγαλύτερη ευαισθησία σε κρυολογήματα και λοιμώξεις.

Αϋπνία και Νευρικό Σύστημα: Πώς το Στρες Διαταράσσει τον Ύπνο

Η Ομοιοπαθητική αντιμετωπίζει την αϋπνία όχι απλώς ως ένα μεμονωμένο σύμπτωμα, αλλά ως μια εκδήλωση βαθύτερης ανισορροπίας του οργανισμού. Πολύ συχνά οι διαταραχές ύπνου αποτελούν πρώιμο σημάδι παρατεταμένου στρες του νευρικού συστήματος.

Ο ομοιοπαθητικός, μέσα από λεπτομερή λήψη ιστορικού, εξετάζει όχι μόνο τις συνήθειες ύπνου, αλλά και τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τις γενικότερες σωματικές αντιδράσεις του ατόμου, καθώς και τις συνθήκες μέσα στις οποίες καλείται να λειτουργεί στην καθημερινότητά του. Η θεραπεία είναι εξατομικευμένη και στοχεύει στην αποκατάσταση της συνολικής ισορροπίας του οργανισμού χωρίς παρενέργειες.

Παραθέτω τρεις ξεχωριστές περιπτώσεις ασθενών στις οποίες η διαταραχή στο σύνολό της εκδηλωνόταν διαφορετικά, απαιτώντας έτσι και διαφορετική αντιμετώπιση. Και στις τρεις περιπτώσεις, η εξατομικευμένη προσέγγιση, η λήψη λεπτομερούς ιστορικού καθώς και η συνεχής επικοινωνία με την ομοιοπαθητικό, υπήρξαν καθοριστικές για να επέλθει η ίαση.

Κλινικές περιπτώσεις αϋπνίας και εξατομικευμένης ομοιοπαθητικής θεραπείας

1η Περίπτωση: Εργασιακό στρες και χρόνια αϋπνία

Κλινική Ενότητα: Case Cluster 1 – Stress-Related Insomnia

Ένας 45χρονος άντρας με ιστορικό άγχους και έντονο αίσθημα καθήκοντος, υποφέρει από χρόνια αϋπνία. Ξυπνά σταθερά στις 4 π.μ. με σκέψεις γύρω από το εργασιακό του περιβάλλον και αίσθημα αδικίας. Παρά την εξάντληση που νιώθει, μένει άγρυπνος μέχρι περί τις 6 π.μ. Συνοδευτικά συμπτώματα περιλαμβάνουν ξηρό βήχα, κράμπες στις γάμπες και προβλήματα πέψης. Ψυχικά και σωματικά ψυχρόαιμος με ιστορικό κρίσεων άσθματος και υποτροπιάζουσες αμυγδαλίτιδες.

Το προφίλ αυτό – εξωτερικά υψηλή λειτουργικότητα, έντονο αίσθημα καθήκοντος και εξάντληση που δεν αναγνωρίζεται εύκολα από τον ίδιο τον ασθενή – συναντάται συχνά σε ό,τι περιγράφουμε αναλυτικά ως high-functioning burnout.

Ομοιοπαθητική προσέγγιση με ίαμα που ταιριάζει στην έντονη ψυχρότητα, το ισχυρό αίσθημα καθήκοντος, τη νυχτερινή αϋπνία μετά τις 3 π.μ., το άγχος για την υγεία και την ευαισθησία στο κρύο.

Αντίδραση: Ήπια αρχική επιδείνωση σε μορφή κρυολογήματος με βήχα και καταρροή για 2-3 ημέρες, μετά σαφής βελτίωση σε πολλά επίπεδα: ύπνος, ψυχική κατάσταση, θερμορύθμιση. Τρεις μήνες μετά, κοιμάται πλέον συνεχόμενα, είναι λιγότερο ανήσυχος και σκέφτεται ψύχραιμα αλλαγές ζωής.

✅ Ο ασθενής συμπλήρωσε ερωτηματολόγιο κλίμακας ποιότητας ύπνου (Pittsburgh Sleep Quality Index, PSQI), η οποία βελτιώθηκε από 17/21 σε 9/21 μέσα σε τρεις μήνες.

2η Περίπτωση: Ο 65χρονος Μονογονέας, Πατέρας Μαχητής – Αϋπνία μετά από Πένθος

Κλινική Ενότητα: Case Cluster 2 – Grief-Related Insomnia

Διαζευγμένος με δύο κόρες, με έντονη εξάντληση από αϋπνίες που ξεκίνησαν πριν από εννέα μήνες μετά τον θάνατο του πατέρα του. Παρότι εξαντλημένος, ξυπνά λίγα λεπτά αφού αποκοιμηθεί, συνήθως εξαιτίας ονείρων, και παραμένει άγρυπνος μέχρι το ξημέρωμα. Ψυχική φθορά από την πολυπλοκότητα των ρόλων που έχει αναλάβει. Έντονοι πόνοι στη μέση. Αδύνατος, χλωμός, με ιστορικό επίσταξης.

Ομοιοπαθητική προσέγγιση με ίαμα που ταιριάζει στην έντονη κόπωση, τη διανοητική και σωματική εξάντληση και τη διακοπή του ύπνου από όνειρα. Χαρακτηριστική η ωχρότητα στο δέρμα.

Αντίδραση: Ήπια αρχική επιδείνωση με ξερόβηχα και ρινική συμφόρηση. Μία εβδομάδα μετά επήλθε σημαντική βελτίωση του ύπνου. Ένα μήνα μετά ο ύπνος έχει στρώσει, ο ασθενής έχει περισσότερη ενέργεια, είναι πιο κοινωνικός και έχει μειώσει τα παυσίπονα.

➡️ Η ήπια αρχική επιδείνωση λειτούργησε θεραπευτικά, καθώς το σώμα “ξεμπλόκαρε” μέσω ήπιου κρυολογήματος που επέτρεψε την επανεκκίνηση της ζωτικής ενέργειας του οργανισμού.

3η Περίπτωση: Η Μητέρα στην Εμμηνόπαυση – Αϋπνία λόγω Υπερφροντίδας και Ανησυχίας για τα Παιδιά

Κλινική Ενότητα: Case Cluster 3 – Menopause-Related Insomnia

Μια 50χρονη μητέρα στην εμμηνόπαυση βιώνει έντονο άγχος για την κόρη της. Έχει πολλές σκέψεις με φόβους και σενάρια για το τι μπορεί να συμβεί. Ξυπνά σχεδόν κάθε δύο ώρες. Παρουσιάζει επιπλέον συμπτώματα κλιμακτηρίου όπως εξάψεις και συγκινησιακές μεταπτώσεις. Ιστορικό έντονης ξηρότητος (ξηροδερμία, βλεννογόνος στομάχου, δυσκοιλιότητα), υψηλού βαθμού μυωπίας, πολύποδες, ιναδενώματα.

Ομοιοπαθητική προσέγγιση με ίαμα που ταιριάζει στην ξηρoδερμία, τη χρόνια δυσκοιλιότητα, το έλκος στομάχου, την αϋπνία λόγω υπερδιέγερσης του νου και τα συμπτώματα κλιμακτηρίου.

Αντίδραση: Ένα μήνα μετά, ανέφερε ηρεμία, μείωση των νυχτερινών αφυπνίσεων και μικρή βελτίωση της διάθεσης. Αν και ξανα- διαταράχθηκε προσωρινά ο ύπνος όταν αρρώστησε η κόρη της, η βελτίωση παραμένει ενθαρρυντική. Τρεις μήνες μετά νιώθει πολύ καλύτερα, με λιγότερες σκέψεις ενώ κοιμάται πλέον συνεχόμενα 5-6 ώρες. Το έντερο έχει ηρεμήσει λίγο, λιγότερη εφίδρωση, οι εξάψεις δεν έχουν τόση ένταση.

➡️ Η Ομοιοπαθητική αποτελεί μία ιδανική υποστήριξη κατά τη μεταβατική περίοδο της κλιμακτηρίου αφού δεν εστιάζει απομονωμένα σε “ορμόνες” ή “νεύρα” αλλά στο ψυχοσωματικό προφίλ της γυναίκας.

Επιστημονικά Δεδομένα για την αϋπνία και την Ομοιοπαθητική

Υπάρχουν αρκετές διεθνείς μελέτες που υποστηρίζουν ότι η Ομοιοπαθητική μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη στην αντιμετώπιση της αϋπνίας:

1. Μελέτη με 60 ασθενείς έδειξε ότι η εξατομικευμένη ομοιοπαθητική θεραπεία βελτίωσε σημαντικά τη συνολική ποιότητα ύπνου σε σχέση με placebo, με σημαντικές διαφορές σε δείκτες όπως ο χρόνος στο κρεβάτι, η συνολική διάρκεια ύπνου και η αποτελεσματικότητα ύπνου μετά από 3 μήνες.

2. Μία περίπτωση χρόνιου άγχους και γενικευμένης διαταραχής (Generalized Anxiety Disorder, GAD) με επίμονη αϋπνία που αντιμετωπίστηκε ομοιοπαθητικά, εμφάνισε σταθερή βελτίωση τόσο στην αϋπνία όσο και στο άγχος, με χρήση επικυρωμένων ψυχομετρικών εργαλείων.

3. Μια πιλοτική μελέτη 6 εβδομάδων για πρωτογενή αϋπνία σε 30 συμμετέχοντες έδειξε ότι η Ομοιοπαθητική (με συνταγογράφηση εξατομικευμένου ίαματος) οδήγησε σε στατιστικά σημαντική βελτίωση του PSQI (Pittsburgh Sleep Quality Index) συγκριτικά με placebo.

4. Μια διπλά τυφλή, τυχαιοποιημένη μελέτη με 30 συμμετέχοντες εξέτασε την αποτελεσματικότητα εξατομικευμένου ομοιοπαθητικού σκευάσματος σε χρόνια πρωτοπαθή αϋπνία, συγκρίνοντάς το με placebo. Η ομάδα που έλαβε ομοιοπαθητική θεραπεία παρουσίασε στατιστικά σημαντική αύξηση στη διάρκεια ύπνου, καθώς και βελτίωση σε όλες τις ερωτήσεις του Sleep Impairment Index, σε αντίθεση με την ομάδα ελέγχου (placebo).

Συμπέρασμα

Όπως δείχνουν αυτές οι περιπτώσεις, η Ομοιοπαθητική ευδοκιμεί εκεί όπου οι συμβατικές θεραπείες συχνά αποτυγχάνουν. Η ολιστική προσέγγιση της Ομοιοπαθητικής οδηγεί στην εξισορρόπηση της λειτουργίας του οργανισμού στο σύνολό του και συχνά συμβάλλει στην εξάλειψη και διαφόρων άλλων συμπτωμάτων πέραν της κύριας πάθησης. Το κλειδί βρίσκεται στην ιδιοσυγκρασία σας, στη φυσική σας σύσταση καθώς και στα επίπεδα ζωτικής ενέργειας και γενικότερης δύναμης του οργανισμού σας.

Εάν υποφέρετε από χρόνια αϋπνία, είναι σημαντικό να διερευνηθούν πιθανά οργανικά αίτια από τον γιατρό σας (π.χ. άσθμα, υπνική άπνοια, θυρεοειδοπάθειες κ.λπ.). Η Ομοιοπαθητική μπορεί τότε να λειτουργήσει ως ασφαλής και ολιστική θεραπεία, συχνά σε συνδυασμό με αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η υγιεινή ύπνου και η μείωση διεγερτικών ουσιών. Έτσι, δημιουργείται μια ολοκληρωμένη στρατηγική που δεν καταστέλλει απλώς τα συμπτώματα, αλλά επαναφέρει την εσωτερική ισορροπία.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για την Αϋπνία και την Ομοιοπαθητική

Μπορεί η Ομοιοπαθητική να βοηθήσει πραγματικά στην αϋπνία;

Ναι, ιδιαίτερα όταν η αϋπνία σχετίζεται με άγχος, υπερδιέγερση του νευρικού συστήματος, ορμονικές μεταβολές ή παρατεταμένη υπερκόπωση (burnout). Η Ομοιοπαθητική δεν αντιμετωπίζει απλώς το σύμπτωμα του “κακού ύπνου”, αλλά τη συνολική απορρύθμιση που το προκαλεί. Αυτό σημαίνει ότι μαζί με τον ύπνο, συχνά βελτιώνονται και συνοδά συμπτώματα, χωρίς καταστολή και χωρίς εξάρτηση.

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να δω βελτίωση στην αϋπνία;

Η ανταπόκριση διαφέρει ανάλογα με τη διάρκεια και την αιτία της αϋπνίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται βελτιώσεις μέσα στις πρώτες εβδομάδες όπως πιο εύκολη έναρξη ύπνου, λιγότερες αφυπνίσεις, αύξηση του επιπέδου ενέργειας. Σε πιο χρόνιες καταστάσεις, όπου το πρόβλημα υπάρχει για μήνες ή χρόνια, η σταθεροποίηση γίνεται σταδιακά. Σημαντικό ρόλο παίζει η ζωτικότητα και γενικότερη κατάσταση του οργανισμού.

Γιατί ξυπνάω μέσα στη νύχτα ενώ κοιμάμαι εύκολα;

Οι νυχτερινές αφυπνίσεις είναι ένα από τα πιο συχνά παράπονα και συχνά παρεξηγούνται. Δεν πρόκειται πάντα για “κακές συνήθειες” ή “ελαφρύ ύπνο από τη φύση σου”. Πολύ συχνά, πίσω τους κρύβεται ένα νευρικό σύστημα που παραμένει σε κατάσταση υπερέντασης ακόμη και τη νύχτα, ακόμη και αν η σωματική κόπωση κατά την διάρκεια της ημέρας είναι έντονη. Όταν παρόλο που υπάρχει εξάντληση, ο οργανισμός παραμένει σε κατάσταση υπερέντασης, ο ύπνος γίνεται ελαφρύς και διακεκομμένος. Αυτή η απορρύθμιση είναι ακριβώς αυτό που η Ομοιοπαθητική στοχεύει να αντιμετωπίσει.

Γιατί ξυπνάω πάντα την ίδια ώρα τη νύχτα (π.χ. στις 4 π.μ.);

Το να ξυπνά κανείς σταθερά την ίδια ώρα, νύχτα μετά τη νύχτα, δεν είναι τυχαίο. Συχνά υποδηλώνει ένα συγκεκριμένο μοτίβο απορρύθμισης και όχι απλώς έναν “ελαφρύ ύπνο”. Συχνά, μόλις ανοίξουν τα μάτια, έρχονται αμέσως στο μυαλό σκέψεις γύρω από υποχρεώσεις ή εκκρεμότητες. Στην ομοιοπαθητική αξιολόγηση, η ώρα αφύπνισης αποτελεί από μόνη της σημαντικό στοιχείο του ιστορικού, μαζί με το τι σκέφτεται ή τι νιώθει κανείς εκείνη τη στιγμή, καθώς βοηθά στον εντοπισμό του κατάλληλου φαρμάκου. Το μοτίβο αυτό συναντάται συχνά σε ανθρώπους με έντονο αίσθημα ευθύνης ή καθήκοντος – όπως φάνηκε και στην πρώτη κλινική περίπτωση που περιγράφηκε παραπάνω.

Πώς συνδέεται το άγχος με την αϋπνία;

Η σχέση τους είναι αμφίδρομη και συχνά δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: το άγχος επηρεάζει τον ύπνο, και η στέρηση ύπνου αυξάνει το άγχος. Σκέψεις που “τρέχουν”, ανησυχία για την επόμενη μέρα και αδυναμία αποφόρτισης του νου αποτελούν εκφράσεις αυτής της νευροφυσιολογικής κατάστασης. Όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε χρόνια κατάσταση υπερδιέγερσης, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να μεταβεί στη λειτουργία ηρεμίας και αναζωογόνησης που απαιτεί ο ύπνος. Αυτό το πρότυπο – ένας οργανισμός που παραμένει σε κατάσταση ετοιμότητας ακόμα και όταν η απειλή έχει παρέλθει – εμφανίζεται με ιδιαίτερα χαρακτηριστικό τρόπο στο λεγόμενο burnout υψηλής λειτουργικότητας όπου η εξουθένωση κρύβεται πίσω από μια εξωτερικά λειτουργική ζωή. Η συνολική αξιολόγηση σκέψεων, ανησυχιών και σωματικών συμπτωμάτων βοηθά στην κατανόηση των βαθύτερων αιτίων και στη σταδιακή αποκατάσταση του ύπνου.

Η αϋπνία μου ξεκίνησε μετά από μια δύσκολη περίοδο – Είναι διαφορετική η αντιμετώπιση;

Η αϋπνία που εμφανίστηκε μετά από απώλεια, τραύμα, διαζύγιο, εργασιακή κρίση ή έντονη αλλαγή ζωής έχει συχνά βαθύτερο συναισθηματικό υπόστρωμα. Στην Ομοιοπαθητική, αυτό το ιστορικό δεν είναι απλώς “πλαίσιο”, είναι κομβικό διαγνωστικό στοιχείο. Υπάρχει μάλιστα στην ομοιοπαθητική κλινική γλώσσα μια χαρακτηριστική έκφραση: “never been well since”, δηλαδή “δεν ήμουν ποτέ ο εαυτός μου από τότε που…”. Αυτή η αφετηρία μας λέει πολλά για το πώς αντέδρασε ο οργανισμός σε ένα συγκεκριμένο γεγονός και μας καθοδηγεί με ακρίβεια στην εξατομίκευση της θεραπείας. Αυτή η σύνδεση αιτίας-συμπτώματος δεν είναι μόνο διαγνωστική πληροφορία, είναι ευκαιρία θεραπείας. Η Ομοιοπαθητική ενσωματώνει αυτή τη ζωτική τροχιά στην ανάλυση, δεν αντιμετωπίζει μόνο την αϋπνία του σήμερα, αλλά το γεγονός που σηματοδότησε την αρχή της διαταραχής.

Μπορώ να κάνω Ομοιοπαθητική αν λαμβάνω ήδη αγχολυτικά ή υπνωτικά;

Ναι, αλλά με υπεύθυνη και εξατομικευμένη προσέγγιση. Η Ομοιοπαθητική δεν αντικαθιστά απότομα φαρμακευτική αγωγή. Οποιαδήποτε αλλαγή πρέπει να γίνεται σταδιακά, πάντα σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό. Ο στόχος είναι να ενισχυθεί η ικανότητα αυτορρύθμισης του οργανισμού, ώστε να μειωθεί σταδιακά η ανάγκη εξωτερικής φαρμακολογικής υποστήριξης, χωρίς βιασύνη και χωρίς ρίσκο.

Τι διαφορά κάνει η εξατομικευμένη προσέγγιση στην αϋπνία;

Η αϋπνία δεν είναι ίδια εμπειρία για όλους. Είναι διαφορετική για κάθε άνθρωπο: διαφέρει ο τρόπος που εκδηλώνεται, η ώρα που εμφανίζεται, τα συνοδά συμπτώματα και το βαθύτερο ψυχοσωματικό υπόστρωμα. Η πλήρης αξιολόγηση του ιστορικού του κάθε ασθενή και της ψυχοσωματικής του εικόνας, υποδεικνύει την επιλογή του κατάλληλου ομοιοπαθητικού ιάματος. Στην αξιολόγηση λαμβάνονται υπόψη μεταξύ άλλων: πότε ξεκίνησε η αϋπνία και τι συνέβαινε τότε στη ζωή του ατόμου, αν υπάρχει δυσκολία στην έναρξη ύπνου ή νυχτερινές αφυπνίσεις, αν ο πρωινός ύπνος είναι βαθύτερος και πώς νιώθει όταν ξυπνά, ποιοι παράγοντες επιδεινώνουν ή βελτιώνουν την κατάσταση, και γενικότερα πώς λειτουργεί ο οργανισμός σε επίπεδο ενέργειας, διάθεσης, σχέσεων κ.λπ. Αυτή η εξατομίκευση είναι που αυξάνει τη σταθερότητα και τη διάρκεια του αποτελέσματος.

Βιβλιογραφία

1. Michael J, Singh S, Sadhukhan S, et al. Efficacy of individualized homeopathic treatment of insomnia: Double-blind, randomized, placebo-controlled clinical trial. Complement Ther Med. 2019 Apr;43:53-59.
2. Soto-Sánchez J, Garza-Treviño G. Individualized Homeopathic Treatment for Persistent Insomnia and Generalized Anxiety Disorder: A Case Report. Cureus. 2024 Aug 19;16(8):e67203.
3. Udmale P, Sangtani R, Sharma D, Udmale M. A Clinical Study on the Efficacy of Homoeopathic Medicines in the Treatment of Primary Insomnia – A Pilot Study. Afr J Biomed Res. 2024;27(3):1210-1216.
4. Naudé DF, Couchman IMS, Maharaj A. Chronic primary insomnia: efficacy of homeopathic simillimum. Homeopathy. 2010 Jan;99(1):63-68.