Το παρόν άρθρο αποτελεί το κεντρικό άρθρο της θεματικής ενότητας για την ατοπική προδιάθεση και τον άξονα εντέρου-πνευμόνων-δέρματος.
Άρθρα της σειράς:
Σύνδεση Εντέρου και Δέρματος – Στο άρθρο αυτό εξετάζουμε πώς το μικροβίωμα, ο εντερικός φραγμός και η ανοσολογική ρύθμιση μπορεί να επηρεάζουν την εμφάνιση ή την επιδείνωση δερματικών συμπτωμάτων όπως η ακμή και το έκζεμα → Υγεία Εντέρου & Δέρμα: Η Σύνδεση Πίσω από Ακμή και Έκζεμα.
Σύνδεση Αναπνευστικής και Δερματικής Διάστασης – Το άρθρο αυτό εξετάζει γιατί δέρμα και αναπνευστικό σύστημα εμφανίζουν τόσο συχνά κοινά μοτίβα ευαισθησίας, φλεγμονής και ανοσολογικής αντιδραστικότητας, καθώς και τι μας διδάσκει η σύγχρονη έρευνα για τη σύνδεσή τους → Ατοπική Δερματίτιδα, Έκζεμα και Άσθμα: Ένα Κοινό Έδαφος με Πολλές Εκφράσεις.
Η Γρίπη ως μια Οξεία, Παροδική Εκδήλωση της Αναπνευστικής Ευαισθησίας – Συμπληρωματικό, διαθεματικό άρθρο για επίμονα προβλήματα μετά τη γρίπη ως συνέχεια της αντιδραστικότητας και της αυξημένης ευαισθησίας του πνευμονικού άξονα → Ομοιοπαθητική για Γρίπη & Μεταγριπικά: Υποστήριξη της Ανάρρωσης.
Κάποιοι άνθρωποι φαίνεται να αντιδρούν πιο εύκολα, πιο έντονα, πιο παρατεταμένα. Ένα έκζεμα (ατοπική δερματίτιδα) στην παιδική ηλικία, αλλεργική ρινίτιδα ή εποχικές αλλεργίες στην εφηβεία, τροφικές δυσανεξίες και ευερέθιστο έντερο στην ενήλικη ζωή. Επιδείνωση σε περιόδους άγχους και έντονου στρες. Κάθε φορά ένα διαφορετικό σύμπτωμα, ο ίδιος όμως οργανισμός.
Η συμβατική ιατρική αντιμετωπίζει συχνά αυτά τα συμπτώματα ως ξεχωριστά προβλήματα: για την ατοπική δερματίτιδα πηγαίνουμε στον δερματολόγο, για τις εποχικές αλλεργίες στον αλλεργιολόγο, για το στομάχι και το έντερο στον γαστρεντερολόγο και το στρες το βλέπουμε σαν κάτι σχεδόν άσχετο με τα υπόλοιπα.
Γιατί σε ορισμένους ανθρώπους το δέρμα, το αναπνευστικό και το πεπτικό σύστημα φαίνεται να συμμετέχουν ξανά και ξανά στο ίδιο μοτίβο ευαισθησίας; Είναι άραγε το έκζεμα (ατοπική δερματίτιδα), η αλλεργική ρινίτιδα, οι εποχικές αλλεργίες, το βρογχικό άσθμα και οι πεπτικές διαταραχές εντελώς ανεξάρτητα προβλήματα ή διαφορετικές εκφράσεις μιας κοινής τάσης του οργανισμού να αντιδρά; Υπάρχει κάτι που συνδέει τα διαφορετικά συμπτώματα σε διαφορετικά συστήματα του οργανισμού τα οποία εμφανίζονται ξανά και ξανά σε περιόδους επιβάρυνσης;
Τι είναι ο άξονας εντέρου – πνευμόνων – δέρματος;
Το έντερο, οι πνεύμονες και το δέρμα αποτελούν τα μεγαλύτερα σημεία επαφής του οργανισμού με το εξωτερικό περιβάλλον.
Μέσα από το πεπτικό σύστημα ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή με τροφές, μικρόβια και χιλιάδες διαφορετικές ουσίες. Μέσα από το αναπνευστικό σύστημα εισπνέουμε αέρα, σωματίδια, αλλεργιογόνα και μικροοργανισμούς. Το δέρμα, από την πλευρά του, λειτουργεί ως το εξωτερικό προστατευτικό όριο του οργανισμού απέναντι στον κόσμο γύρω μας.
Αυτά τα όργανα μοιράζονται έναν κοινό ρόλο: αποτελούν τα σημεία όπου ο οργανισμός καλείται συνεχώς να αποφασίζει τι θα επιτρέψει, τι θα ανεχθεί και απέναντι σε τι θα ενεργοποιήσει αμυντικούς μηχανισμούς. Ο τριπλός αυτός άξονας συνδέεται στενά με το ανοσοποιητικό σύστημα και με πολύπλοκους μηχανισμούς ρύθμισης που βοηθούν τον οργανισμό να διατηρεί ισορροπία απέναντι στις καθημερινές προκλήσεις του περιβάλλοντος.
Ο όρος «άξονας εντέρου – πνευμόνων – δέρματος» χρησιμοποιείται για να περιγράψει ακριβώς αυτή τη λειτουργική διασύνδεση καθώς αυτά τα όργανα συμμετέχουν στις ίδιες διαδικασίες προσαρμογής και άμυνας του οργανισμού.
Η σύγχρονη έρευνα εξετάζει όλο και περισσότερο αυτή τη συστημική αλληλεπίδραση, σε καταστάσεις όπως η ατοπική δερματίτιδα, η αλλεργική ρινίτιδα, οι εποχικές αλλεργίες και το βρογχικό άσθμα, καθώς και τον ρόλο του μικροβιώματος, των βλεννογόνων φραγμών, της φλεγμονής και του νευρικού συστήματος στην ανοσολογική ρύθμιση.
Τι είναι η ατοπική προδιάθεση;
Ο όρος ατοπική προδιάθεση περιγράφει την τάση ορισμένων ανθρώπων να εμφανίζουν αυξημένη ευαισθησία απέναντι σε συνηθισμένα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Η ευαισθησία αυτή συνδέεται συχνότερα με καταστάσεις όπως το έκζεμα (ατοπική δερματίτιδα), η αλλεργική ρινίτιδα, οι εποχικές αλλεργίες και το βρογχικό άσθμα.
Η ατοπία δεν αποτελεί από μόνη της μία νόσο. Περιγράφει περισσότερο ένα υπόβαθρο αυξημένης ανοσολογικής αντιδραστικότητας, το οποίο μπορεί να εκφραστεί με διαφορετικό τρόπο σε διαφορετικούς ανθρώπους και σε διαφορετικές φάσεις της ζωής τους.
Γι’ αυτό δύο άνθρωποι με την ίδια ατοπική προδιάθεση μπορεί να εμφανίζουν εντελώς διαφορετικά συμπτώματα. Σε έναν μπορεί να κυριαρχούν οι δερματικές εκδηλώσεις, σε έναν άλλον οι αναπνευστικές αλλεργίες, ενώ σε κάποιους η ευαισθησία μπορεί να συνυπάρχει με πεπτικές ενοχλήσεις ή και να μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου.
Συχνές εκδηλώσεις της ατοπικής προδιάθεσης
Η ατοπική προδιάθεση δεν εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ανθρώπους. Παρότι κάθε οργανισμός έχει το δικό του μοτίβο ευαισθησίας, ορισμένες εκδηλώσεις εμφανίζονται επανειλημμένα στο δέρμα, το αναπνευστικό και το πεπτικό σύστημα – τα τρία βασικά σημεία όπου ο οργανισμός αλληλεπιδρά καθημερινά με το περιβάλλον του.
Ατοπική Δερματίτιδα, Έκζεμα και Δερματικές Εκδηλώσεις
Στο δέρμα η υπερευαισθησία μπορεί να εκφραστεί ως:
– έκζεμα (ατοπική δερματίτιδα)
– κνησμός
– ξηροδερμία
– δερματικές εξάρσεις που εμφανίζονται ή επιδεινώνονται σε περιόδους στρες
Αλλεργική Ρινίτιδα, Εποχικές Αλλεργίες και Βρογχικό Άσθμα
Στο αναπνευστικό η ίδια τάση μπορεί να εκδηλωθεί ως:
– αλλεργική ρινίτιδα
– εποχικές αλλεργίες
– αλλεργικός βήχας
– βρόγχικο άσθμα
– υποτροπιάζοντα αναπνευστικά συμπτώματα
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η λεγόμενη ατοπική πορεία, όπου η ευαισθησία μπορεί να εμφανιστεί αρχικά ως ατοπική δερματίτιδα και αργότερα να εκφραστεί ως αλλεργική ρινίτιδα ή άσθμα.
Ευερέθιστο Έντερο, Φούσκωμα και Πεπτικές Ευαισθησίες
Σε άλλους ανθρώπους η εικόνα μετατοπίζεται περισσότερο προς το πεπτικό σύστημα με συμπτώματα όπως:
– φούσκωμα και αίσθημα βάρους μετά το φαγητό
– ευερέθιστο έντερο
– εναλλαγές δυσκοιλιότητας και διάρροιας
– πεπτική δυσφορία χωρίς σαφή οργανική αιτία
– αυξημένη ευαισθησία σε ορισμένες τροφές
– επιδείνωση των συμπτωμάτων σε περιόδους στρες ή εξάντλησης
Παρατεταμένη Ανάρρωση Μετά από Λοιμώξεις
Σε αρκετούς ανθρώπους η υποκείμενη ευαισθησία γίνεται ιδιαίτερα εμφανής μετά από γρίπη ή άλλη σοβαρή ιογενή λοίμωξη, όταν ο οργανισμός δυσκολεύεται να επανέλθει πλήρως στη λειτουργική του ισορροπία. Ενώ οι περισσότεροι αναρρώνουν πλήρως, κάποιοι συνεχίζουν να εμφανίζουν:
– παρατεταμένο βήχα
– κόπωση
– δερματικές εξάρσεις
– πεπτικές διαταραχές
– αυξημένη ευαισθησία για εβδομάδες ή μήνες μετά την ανάρρωση
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η λοίμωξη παραμένει ενεργή. Μπορεί όμως να υποδηλώνει ότι ο οργανισμός δυσκολεύεται να επανέλθει πλήρως στην προηγούμενη κατάσταση ισορροπίας.
Γιατί τα συμπτώματα μετακινούνται από σύστημα σε σύστημα
Αν το δέρμα, το αναπνευστικό και το πεπτικό συνδέονται μεταξύ τους, προκύπτει ένα ακόμη ενδιαφέρον ερώτημα: γιατί η ευαισθησία δεν εκφράζεται πάντα στο ίδιο σημείο;
Γιατί ένας άνθρωπος μπορεί να εμφανίζει έκζεμα σε μία φάση της ζωής του, αλλεργίες σε μία άλλη και πεπτικές ενοχλήσεις αργότερα; Γιατί αλλάζει η «έξοδος», ενώ ο οργανισμός παραμένει ο ίδιος;
Η επιστήμη δεν διαθέτει ακόμη μία πλήρη απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Γνωρίζουμε όμως ότι η έκφραση των συμπτωμάτων δεν είναι στατική. Μπορεί να επηρεάζεται από τη γενετική προδιάθεση, τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και του νευρικού συστήματος, τις ορμονικές μεταβολές, τις λοιμώξεις, το περιβάλλον και τις διαφορετικές προκλήσεις που καλείται να διαχειριστεί ο οργανισμός σε κάθε φάση της ζωής.
Αυτό που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι, ενώ τα συμπτώματα μπορεί να αλλάζουν, συχνά φαίνεται να παραμένει η ίδια γενικότερη τάση προς ευαισθησία και αντιδραστικότητα. Σαν ο οργανισμός να εκφράζει την ίδια βασική δυσκολία προσαρμογής μέσα από διαφορετικά συστήματα και με διαφορετικό τρόπο σε διαφορετικές φάσεις της ζωής.
Ίσως γι’ αυτό έχει αξία να μην εξετάζουμε μόνο το μεμονωμένο σύμπτωμα που εμφανίζεται κάθε φορά, αλλά και το ευρύτερο μοτίβο μέσα στο οποίο αυτό εντάσσεται.
Ένα γνωστό παράδειγμα αυτής της μετατόπισης είναι η λεγόμενη ατοπική πορεία, όπου η ευαισθησία μπορεί να εκφραστεί αρχικά ως ατοπική δερματίτιδα και αργότερα ως αλλεργική ρινίτιδα ή άσθμα. Αν και δεν ακολουθούν όλοι οι άνθρωποι αυτή την πορεία, η παρατήρηση αυτή αναδεικνύει πόσο στενά συνδέονται μεταξύ τους τα διαφορετικά συστήματα του οργανισμού. Το φαινόμενο αυτό αναλύεται εκτενέστερα στο άρθρο Ατοπική Δερματίτιδα, Έκζεμα και Άσθμα: Ένα Κοινό Έδαφος με Πολλές Εκφράσεις.
Ο οργανισμός σε διαρκή επιφυλακή
Πολλοί άνθρωποι με έκζεμα (ατοπική δερματίτιδα), αλλεργική ρινίτιδα, εποχικές αλλεργίες, βρογχικό άσθμα ή ευερέθιστο έντερο δεν μοιάζουν με οργανισμούς που έχουν μειωμένη άμυνα. Αντίθετα, πρόκειται συχνά για οργανισμούς που αντιδρούν γρήγορα, ενεργοποιούνται εύκολα και εμφανίζουν αυξημένη επαγρύπνηση απέναντι σε ερεθίσματα του περιβάλλοντος.
Οι αλλεργικές και ατοπικές καταστάσεις συχνά περιγράφονται ως «υπερβολικές αντιδράσεις» του ανοσοποιητικού συστήματος. Σαν το σύστημα άμυνας να βρίσκεται σε μία κατάσταση διαρκούς επιφυλακής.
Αυτό μπορεί να βοηθήσει να κατανοήσουμε γιατί ερεθίσματα που οι περισσότεροι άνθρωποι αντιμετωπίζουν χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία – μια αλλαγή στη διατροφή, μια εποχική έκθεση σε γύρη, μια αλλαγή κλίματος, μια περίοδος έντονου στρες – σε ορισμένους ανθρώπους προκαλούν δυσανάλογη ή παρατεταμένη αντίδραση.
Το ότι ορισμένοι άνθρωποι βιώνουν συμπτώματα δυσανάλογα σε σχέση με τα ευρήματα των εξετάσεων, χωρίς να υπάρχουν σημαντικά παθολογικά ευρήματα, δεν σημαίνει ότι τα συμπτώματα είναι φανταστικά. Μπορεί να σημαίνει ότι το πρόβλημα αφορά κυρίως τη ρύθμιση και την αντιδραστικότητα των συστημάτων και όχι κάποια εμφανή δομική βλάβη.
Το στρες αποτελεί έναν από τους συχνότερους εκλυτικούς παράγοντες αυτής της υπερευαισθησίας. Δεν πρόκειται απλώς για ένα ψυχολογικό φαινόμενο. Μέσω της στενής αλληλεπίδρασης νευρικού συστήματος, ανοσοποιητικού και φλεγμονωδών μηχανισμών, περίοδοι πίεσης, εξάντλησης ή απώλειας μπορούν να επηρεάσουν τη βιολογική ισορροπία του οργανισμού και να συνοδεύονται από εξάρσεις αλλεργιών, δερματικών συμπτωμάτων ή πεπτικών ενοχλήσεων.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να διακρίνουμε αυτή την εικόνα από άλλες καταστάσεις χρόνιας δυσρύθμισης. Οι αλλεργικές και ατοπικές καταστάσεις μας υπενθυμίζουν ότι η χρόνια δυσρύθμιση δεν εκφράζεται πάντοτε ως απώλεια λειτουργίας. Σε ορισμένους ανθρώπους εκφράζεται ως αυξημένη αντιδραστικότητα – σαν ο οργανισμός να ενεργοποιείται πιο εύκολα, πιο έντονα ή πιο παρατεταμένα από όσο απαιτεί η περίσταση.
Η διάκριση αυτή δεν είναι απόλυτη. Μπορεί όμως να βοηθήσει σε μια βαθύτερη κατανόηση των διαφορετικών τρόπων με τους οποίους εκδηλώνεται η χρόνια δυσρύθμιση σε κάθε άνθρωπο. Με άλλα λόγια, δεν έχει σημασία μόνο αν ο οργανισμός αντιδρά. Σημασία έχει και πώς αντιδρά, πόσο εύκολα ενεργοποιείται και πόσο αποτελεσματικά μπορεί να επανέλθει σε ισορροπία μετά την εκάστοτε πρόκληση.
Βλέποντας το μοτίβο πίσω από τα συμπτώματα
Αν υπάρχει ένα κοινό νήμα που διατρέχει όλες αυτές τις καταστάσεις, είναι ότι ο οργανισμός δεν εκφράζει πάντοτε την επιβάρυνση με τον ίδιο τρόπο. Σε μία φάση της ζωής μπορεί να κυριαρχεί το δέρμα. Σε μία άλλη το αναπνευστικό. Αργότερα το πεπτικό σε συνδυασμό με το δέρμα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρόκειται για την ίδια νόσο. Σημαίνει όμως ότι ίσως αξίζει να δούμε τα συμπτώματα ως μέρη μιας μεγαλύτερης εικόνας και όχι ως εντελώς ανεξάρτητα γεγονότα. Σε ορισμένους ανθρώπους, η συνολική πορεία φαίνεται να είναι εξίσου σημαντική με τις επιμέρους διαγνώσεις.
Η οπτική αυτή βρίσκεται στον πυρήνα τόσο της Ιπποκρατικής σκέψης όσο και της Ομοιοπαθητικής. Η έμφαση δεν δίνεται μόνο στο τι σύμπτωμα εμφανίζεται αλλά και στο πώς αντιδρά συνολικά ο κάθε οργανισμός, πώς προσαρμόζεται στις προκλήσεις και πόσο αποτελεσματικά επανέρχεται στην ισορροπία του.
Για τον λόγο αυτό δύο άνθρωποι με την ίδια διάγνωση μπορεί να χρειάζονται διαφορετική προσέγγιση, ενώ διαφορετικές διαγνώσεις μπορεί μερικές φορές να αποτελούν διαφορετικές εκφράσεις της ίδιας υποκείμενης ευαισθησίας.
Η Ομοιοπαθητική προσεγγίζει αυτές τις καταστάσεις μέσα από το πρίσμα της εξατομίκευσης, εξετάζοντας όχι μόνο τη διάγνωση αλλά και το συνολικό πρότυπο αντιδραστικότητας του ανθρώπου. Η προσέγγιση αυτή αναλύεται εκτενέστερα στα επιμέρους άρθρα της ενότητας.
Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση
Άσθμα, δύσπνοια, αλλεργίες, σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις, σοβαρές δερματικές παθήσεις, επίμονος πυρετός, αίμα στα κόπρανα, ανεξήγητη απώλεια βάρους, έντονη κόπωση, επίμονα γαστρεντερικά συμπτώματα ή προοδευτική επιδείνωση των συμπτωμάτων απαιτούν άμεση διερεύνηση, κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση και παρακολούθηση.
Η Ομοιοπαθητική δεν υποκαθιστά την απαραίτητη ιατρική διερεύνηση ή την επείγουσα φροντίδα όταν αυτή χρειάζεται. Όπου επιλέγεται, λειτουργεί συμπληρωματικά μέσα σε ένα υπεύθυνο και συνεργατικό πλαίσιο φροντίδας.
Οι πληροφορίες σε αυτό το άρθρο έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική συμβουλή. Μην διακόπτετε φαρμακευτική αγωγή χωρίς ιατρική επίβλεψη.
FAQ – Συχνές Ερωτήσεις
Τι είναι η ατοπική προδιάθεση;
Η ατοπική προδιάθεση περιγράφει την τάση ορισμένων οργανισμών να αντιδρούν πιο εύκολα, πιο έντονα ή πιο παρατεταμένα σε ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Η τάση αυτή μπορεί να εκφραστεί ως έκζεμα (ατοπική δερματίτιδα), αλλεργική ρινίτιδα, βρογχικό άσθμα ή άλλες αλλεργικές εκδηλώσεις. Δεν αποτελεί νόσο από μόνη της, αλλά ένα πρότυπο ευαισθησίας και αντιδραστικότητας που μπορεί να εμφανίζεται με διαφορετικό τρόπο σε διαφορετικές φάσεις της ζωής.
Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα της ατοπικής προδιάθεσης;
Τα συμπτώματα της ατοπικής προδιάθεσης διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και δεν εκδηλώνονται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο. Οι συχνότερες εκδηλώσεις περιλαμβάνουν το έκζεμα (ατοπική δερματίτιδα), την αλλεργική ρινίτιδα, τις εποχικές αλλεργίες και το βρογχικό άσθμα. Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί επίσης να συνυπάρχουν αυξημένες πεπτικές ευαισθησίες ή να παρατηρείται επιδείνωση των συμπτωμάτων σε περιόδους στρες. Αν και τα συμπτώματα μπορεί να αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου, συχνά φαίνεται να παραμένει η ίδια γενικότερη τάση προς αυξημένη ευαισθησία και αντιδραστικότητα.
Τι είναι η ατοπική πορεία (atopic march);
Η ατοπική πορεία (atopic march) είναι η παρατηρούμενη τάση ορισμένων ανθρώπων να εμφανίζουν διαφορετικές ατοπικές παθήσεις σε διαφορετικές φάσεις της ζωής τους. Συχνά ξεκινά με έκζεμα (ατοπική δερματίτιδα) στην παιδική ηλικία και αργότερα μπορεί να ακολουθήσουν αλλεργική ρινίτιδα, εποχικές αλλεργίες ή βρογχικό άσθμα. Δεν ακολουθούν όλοι οι άνθρωποι αυτή την πορεία, ούτε εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε άτομο. Ωστόσο, η ύπαρξή της υποστηρίζει την ιδέα ότι πολλές ατοπικές παθήσεις μοιράζονται κοινό ανοσολογικό υπόστρωμα και αποτελούν διαφορετικές εκφράσεις της ίδιας γενικότερης προδιάθεσης.
Τι είναι ο άξονας εντέρου – πνευμόνων – δέρματος;
Ο όρος «άξονας εντέρου – πνευμόνων – δέρματος» περιγράφει τη λειτουργική διασύνδεση τριών βασικών συστημάτων που βρίσκονται σε συνεχή επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον. Το έντερο έρχεται καθημερινά σε επαφή με τροφές και μικροοργανισμούς, οι πνεύμονες με τον αέρα και τα εισπνεόμενα σωματίδια, ενώ το δέρμα αποτελεί το εξωτερικό προστατευτικό όριο του οργανισμού. Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι τα συστήματα αυτά επικοινωνούν μέσω κοινών ανοσολογικών, φλεγμονωδών και νευροβιολογικών μηχανισμών. Αυτό μπορεί να βοηθήσει να κατανοήσουμε γιατί σε ορισμένους ανθρώπους αλλεργίες, έκζεμα (ατοπική δερματίτιδα), άσθμα και πεπτικές ευαισθησίες εμφανίζονται συχνά μαζί ή διαδοχικά.
Υπάρχει σχέση μεταξύ αλλεργιών και εντέρου;
Ναι, η σχέση μεταξύ εντέρου, ανοσοποιητικού συστήματος και αλλεργιών αποτελεί αντικείμενο έντονης επιστημονικής έρευνας. Το έντερο φιλοξενεί μεγάλο μέρος των ανοσολογικών μηχανισμών του οργανισμού και αλληλεπιδρά συνεχώς με το μικροβίωμα, τις τροφές και το περιβάλλον. Σε αρκετούς ανθρώπους παρατηρείται συνύπαρξη εκζέματος, αλλεργιών, αλλεργικής ρινίτιδας ή άσθματος με πεπτικές ευαισθησίες ή σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Αν και η σχέση αυτή δεν σημαίνει ότι το έντερο αποτελεί τη μοναδική αιτία των αλλεργιών, η σύγχρονη έρευνα εξετάζει πώς παράγοντες όπως το μικροβίωμα, η λειτουργία του εντερικού φραγμού και η ανοσολογική ρύθμιση μπορεί να επηρεάζουν την αλλεργική αντιδραστικότητα σε ολόκληρο τον οργανισμό. Η σύνδεση αυτή αναλύεται διεξοδικά στο αντίστοιχο άρθρο Υγεία Εντέρου & Δέρμα: Η Σύνδεση Πίσω από Ακμή και Έκζεμα.
Μπορεί το έκζεμα να σχετίζεται με το άσθμα;
Ναι. Η ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα) και το βρογχικό άσθμα συχνά συνδέονται μέσω της λεγόμενης ατοπικής προδιάθεσης. Και οι δύο καταστάσεις χαρακτηρίζονται από αυξημένη ανοσολογική αντιδραστικότητα και εμφανίζονται συχνότερα στα ίδια άτομα ή στις ίδιες οικογένειες. Ένα γνωστό παράδειγμα αυτής της σχέσης είναι η ατοπική πορεία (atopic march), κατά την οποία η ευαισθησία μπορεί να εκφραστεί αρχικά ως έκζεμα και αργότερα ως αλλεργική ρινίτιδα ή άσθμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με έκζεμα θα αναπτύξει άσθμα, αλλά ότι οι δύο παθήσεις μοιράζονται κοινό ανοσολογικό υπόστρωμα και ότι αξίζει να βλέπουμε αυτές τις καταστάσεις ως εκφράσεις της ίδιας υποκείμενης ευαισθησίας – και να τις αντιμετωπίζουμε αντίστοιχα. Η σχέση αυτή αναλύεται εκτενέστερα στο άρθρο Ατοπική Δερματίτιδα, Έκζεμα και Άσθμα: Ένα Κοινό Έδαφος με Πολλές Εκφράσεις.
Μπορεί το στρες να επηρεάζει αλλεργίες, έκζεμα ή ευερέθιστο έντερο;
Ναι. Το νευρικό σύστημα, το ανοσοποιητικό και οι μηχανισμοί φλεγμονής βρίσκονται σε συνεχή αλληλεπίδραση. Σε περιόδους παρατεταμένου στρες, πίεσης ή εξάντλησης, οι μηχανισμοί αυτοί μπορεί να επηρεαστούν, με αποτέλεσμα την επιδείνωση αλλεργιών, εκζέματος, άσθματος ή συμπτωμάτων ευερέθιστου εντέρου. Γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι οι εξάρσεις των συμπτωμάτων τους ακολουθούν περιόδους αυξημένης συναισθηματικής ή σωματικής επιβάρυνσης.
Γιατί κάποιοι άνθρωποι φαίνεται να αντιδρούν πιο έντονα;
Δεν αντιδρούν όλοι οι οργανισμοί με τον ίδιο τρόπο στα ίδια ερεθίσματα. Κάποιοι άνθρωποι φαίνεται να εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαισθησία και ανοσολογική αντιδραστικότητα απέναντι σε παράγοντες όπως αλλεργιογόνα, λοιμώξεις, στρες ή περιβαλλοντικές αλλαγές. Η τάση αυτή επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η γενετική προδιάθεση, η λειτουργία του ανοσοποιητικού και του νευρικού συστήματος, το μικροβίωμα, το ιστορικό λοιμώξεων και το συνολικό φορτίο που καλείται να διαχειριστεί ο οργανισμός. Η ακριβής συμβολή κάθε παράγοντα διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Βιβλιογραφία
- Hill, D.A., & Spergel, J.M. (2018). The atopic march: Critical evidence and clinical relevance. Annals of Allergy, Asthma & Immunology, 120(2), 131–137. The atopic march: Critical evidence and clinical relevance
- Marsland, B.J., Trompette, A., & Gollwitzer, E.S. (2015). The gut-lung axis in respiratory disease. Annals of the American Thoracic Society, 12(Suppl 2), S150–S156. The gut-lung axis in respiratory disease
- Cahenzli, J., Köller, Y., Wyss, M., Geuking, M.B., & McCoy, K.D. (2013). Intestinal microbial diversity during early-life colonization shapes long-term IgE levels. Cell Host & Microbe, 14(5), 559–570. Intestinal microbial diversity during early-life colonization shapes long-term IgE levels
- Dhabhar, F.S. (2014). Effects of stress on immune function: the good, the bad, and the beautiful. Immunologic Research, 58(2–3), 193–210. Effects of stress on immune function
- Salem, I., Ramser, A., Isham, N., & Ghannoum, M.A. (2018). The gut microbiome as a major regulator of the gut-skin axis. Frontiers in Microbiology, 9, 1459. The gut microbiome as a major regulator of the gut-skin axis
